منو

جمعه, 22 فروردين 1399 - Fri 04 10 2020

A+ A A-

دستورالعمل پیشگیری و کنترل کرونا

دستورالعمل

پیشگیری و کنترل کووید19 (کرونای جدید یاCOVID-19)

در مراکز تجمعی تحت پوشش سازمان بهزیستی کشور

 

 

 بسمـه تعالی

  

مقدمه :

      ماه دسامبر 2019 میلادی، خوشه ای از موارد عفونت شدید تنفسی در شهر ووهان کشور چین گزارش شد. در 9 ژانویه 2020  عامل این عفونت که یک کروناویروس جدید بود ؛ با 70 درصد قرابت ژنتیکی با سارس؛ موقتا به اختصار nCov 2019   نام گذاری شد. با عبور تعداد قربانیان از مرز 1000 نفر، سازمان جهانی بهداشت رسما آن را کووید19   (COVID-19)  نامگذاری نمود که به "کرونا"،" ویروس"، "بیماری" و سال 2019 اشاره دارد.

این دستورالعمل موقت بر اساس داده های فعلی سازمان جهانی بهداشت تهیه شده است و بدیهی است به محض دسترسی به اطلاعات موثق بعدی، بروزرسانی دستورالعمل انجام خواهد گرفت. بسیاری از اقدامات تشخیصی و کنترل عفونتی توصیه شده برای این بیماری در حال حاضر مشابه با دستورالعمل کروناویروس MERS  است.

این بیماری جدید یک بیماری احتمالا قابل انتقال از حیوان به انسان محسوب می‌شود اما هنوز راه‌های انتقال، مخازن حیوانی، راه های پیشگیری، تظاهرات دقیق بالینی آن مشخص نشده است و نیاز به مطالعات بیشتر دارد.

در حال حاضر واکسن و درمان مناسب برای کووید19 وجود ندارد و لذا داشتن ظن بالینی بالا ، پرسش از شرح حال سفر، تماس با بیماران تب دار و بیماران دارای علائم تنفسی نقش بسیار مهمی در برنامه پیشگیری و کنترل این بیماری دارد.

لیست مراکز مشمول این دستورالعمل :

مراکز تجمعی شبانه روزی توانبخشی: مراكز توانبخشي و مراقبتی شبانه روزي معلولان ذهنی، مراکز توانبخشی و نگهداری سالمندان، مراکز توانبخشی و درمان بیماران روانی مزمن، مراکز توانبخشی و مراقبتی شبانه روزي معلولین جسمی حرکتی و مراکز توانبخشی نگهداری موقت خانه های کوچک و حمایتی  معلولان ذهنی (افراد با اختلال هوشی رشدی )، معلولان جسمی حرکتی سالمندان و بیماران روانی مزمن

مراکز خانواده محور : مراکز ارائه خدمات توانبخشی سالمندان، معلولان جسمی حرکتی، ذهنی ، بیماران روانی مزمن  در منزل و مراکز توانبخشی مبتنی بر خانواده (مراقبت در منزل)

مراکز روزانه توانبخشی:  مراکز روزانه آموزشی توانبخشی معلولان ذهنی، مراکز روزانه آموزشی توانبخشی معلولان جسمی حرکتی، مراکز روزانه آموزشی توانبخشی معلولان ضایعه نخاعی، مراکز روزانه آموزشی توانبخشی بیماران روانی مزمن، مراکز روزانه آموزشی توانبخشی سالمندان، مراکز روزانه آموزشی توانبخشی خانواده و کودک مبتلا به اختلالات شنوایی، مراکز روزانه آموزشی توانبخشی خانواده و توانخواه کم بینا و نابینا، مراکز روزانه آموزشی توانبخشی اختلال طیف اتیسم، مراکز روزانه آموزشی توانبخشی ویژه اختلالات دهانی، بلع و تغذیه، مراکز روزانه آموزشی توانبخشی چندمعلولیتی، مراکز توانبخشی حرفه ای (پیش حرفه ای و حرفه آموزی) و کارگاه های تولیدی حمایتی

مراکز تجمعی امور اجتماعی:

دفتر امور آسیب دیدگان اجتماعی : مراکز نگهداری کودکان خیابانی، مراکز خانه امن، مراکز خانه سلامت، مراکز بازپروری زنان و دختران آسیب دیده، مراکز آموزشی حمایتی کودک و خانواده، مراکز راه نوین و مراکز ندای مهر

دفتر امور کودکان و نوجوانان : مهدهای کودک شهری و روستایی، مراکز رفاه کودک و خانواده، شیرخوارگاه ها،
خانه های کودکان و نوجوانان، خانه های نوباوگان و نونهالان، خانه های تارک، خانه های آماده سازی و خانه های موقت

دفتر امور زنان و توانمندسازی خانواده : کلینیک های مددکاری اجتماعی

مراکز امور پیشگیری: مراکز سرپایی درمان  وابستگی به مواد ، مراکز توانمند سازی  و جامعه پذیری معتادین بهبود یافته. مراکز گذری، مراکز سرپناه شبانه، مراکز اقامتی کوتاه مدت، مراکز اقامتی میان مدت، مراکز اقامتی بلند مدت، مراکز ماده 16، تیم‏های سیاری و مراکز سیار، مراکز مشاوره و خدمات روانشناختی و مراکز مشاوره ژنتیک

الف- افراد پر خطر برای بیماری:

اکثریت قریب به اتفاق موارد بیماری کرونا ویروس جدید، در افراد 10 تا 90 ساله بوده است و فعلا ابتلائ افراد کمتر از 10 سال (بجز یک مورد مشکوک)، به این بیماری گزارش نشده است، افرادی که بر اثر کووید19 ، جان خود را از دست داده‌اند اغلب شامل افراد مسن و دارای بیماری های زمینه ای بوده اند.

  • افراد پرخطر با مرگ و میر بالاتر: سنین بالای 65 سال، خانم های باردار، افرادی که به هر دلیل از آسپیرین به مدت طولانی استفاده می‏کنند، افراد مبتلا به بیماری‏های قلبی، ریوی یا کلیوی مزمن، مبتلایان به سرطان فعال
    (از هر نوع)، بیماری‏های روانی مزمن، بیمارانی که داروهای سرکوبگر ایمنی و استروئیدی‏های سیستمیک مصرف
    می نمایند، مبتلایان به ایدز و معتادان پرخطر، بیماران متابولیکی (مانند دیابت)، افراد سیگاری و کسانی که قادر به دفع ترشحات تنفسی نیستند نظیر معلولان دارای آسیب نخاعی و
    CP.

 

 

ب- راه‌های انتقال، کمون و سرایت بیماری

  • انتقال قطره ای: انتقال ویروس توسط قطرات تنفسی ریز و بزرگ از فرد آلوده به دیگران ( معمولا از طریق عطسه و سرفه) انجام می‌شود. (انتقال از سایر طریق‌ها در دست مطالعه است)
  • انتقال تماسی: انتقال از طریق سطوح آلوده به قطرات تنفسی حاوی ویروس ( افراد ممکن است از طریق تماس دهان یا بینی خود بعد از تماس با یک چیز آلوده به ویروس، از قبیل دستگیره درب ها، میزها، یا دست کثیف شخص آلوده، دچار این بیماری شوند)
  • دوره پنهان بیماری 1 تا 14 روز است. (در این دوره فرد بدون علامت است).
  • دوره سرایت ویروس از 14 روز قبل از بروز علایم بیماری تا ثبت دو نمونه آزمایش منفی از فرد بیمار طول می‌کشد.

پ - تماس نزدیک با بیمار شامل:

1- تماس بیمارستانی با بیمار، شامل ارائه مستقیم خدمت بالینی کادر مرکز به بیمار مبتلا به کووید19 ،

2- تماس با عضو دیگری از تیم درمانی که خود مبتلا به کووید19 شده باشد،

3- به ملاقات بیمار رفتن یا با بیمار در یک فضای بسته ی مشترک قرار گرفتن )مانند آسانسور، اتاق و ...(

4- همکار ، همکلاس  بودن با فرد مبتلا به کووید19 یا  هر تماس شغلی با بیمار مبتلا به  کووید 19 در فضای بسته ی مشترک 

5- همسفر بودن با فرد مبتلا به کووید19 در یک وسیله نقلیه مشترک

6- همخانه بودن و زندگی با فرد مبتلا به کووید19 در یک فضای مشترک

7- تماس مستقیم با مخازن حیوانی بیمار( اگر وجود عفونت کووید19در حیوان قطعی شده باشد)

ت - تعریف مورد مشکوک                                                                                                                                      

مورد مشکوک موردی است که باید نمونه گیری شده و بررسی های بیشتری درمورد آن انجام پذیرد:

  • فرد مبتلا به بیماری شدید تنفسی تبدار که به دلیل تب، سرفه و ... نیازمند بستری در بیمارستان می‌باشد و عامل بیماری‌زای دیگری¯ برای توجیه علائم بیماری وی متصور نیست (پزشکان در مورد تظاهرات غیرتنفسی و غیرمعمول بیماری در افراد با نقص ایمنی باید هوشیار باشند( که حداقل یکی از مشخصات ذیل را دارا باشد:
  • سابقه سفر به کشور چین، در عرض 14 روز قبل از شروع علائم بیماری
  • از کارکنان بهداشتی درمانی توانبخشی (پزشک، پرستار، خدمه و سایر پرسنل مرکز) که با فرد مبتلا به بیمار تنفسی شدید (SARI) تماس داشته است.
  • علی رغم درمان‌های مناسب برای پنومونی، پاسخ بالینی نامناسب بوده و به شکل غیرمعمول و غیرقابل انتظاری وضعیت بالینی بیمار حادتر و وخیم تر شود .

2- بیمار دارای علائم تنفسی) با هر شدتی که باشد( که در عرض 14 روز قبل از شروع علائم بالینی یکی از انواع تماس های ذیل را داشته باشد:

  • تماس نزدیک با مورد قطعی و علامت‌دار بیماری کووید19 .
  • کار در بیمارستان یا مرکزی که انتقال داخل بیمارستانی در آن گزارش شده باشد.

¯ عامل بیماریزای دیگری مانند: آنفلوانزای فصلی، آنفلوانزای پرندگان، RSV ، کروناویروس MERS ، استرپتوکوک پنومونیه، لژیونلا پنوموفیلا، هموفیلوس آنفلوانزا تیپ B.

ث- علائم بیماری ، شدت و درمان

علائم بیماری: شروع علائم ویروس کرونا بسیار شبیه به سرماخوردگی یا آنفلوانزا است. اگرچه روند خود محدود شونده‌ای دارد ولی علائمی مانند تب، سردرد و بدن درد، سرفه و آبریزش بینی و علائم تنفسی مانند تنگی نفس از شکایت‌های شایع است. افراد با نقص سیستم ایمنی یا سالمندان می‌توانند به پنومونی یا ذات‌الریه نیز مبتلا شوند. علائم می‌تواند بین 3 تا 5 روز طول بکشد و در صورتی که شدید تر و پایدارتر از سرما خوردگی باشد، بیمار باید به پزشک مراجعه کند. دلیل نگرانی های حاضر از این ویروس، قابلیت گسترش سریع آن است. با این حال پیش بینی که تا کنون صورت گرفته بیانگر آن است که ویروس کرونا به اندازه دو ویروس دیگر این خانواده یعنی SARS و MERS  کشنده نخواهد بود.

 بیماری بدون عارضه: توجه شود که بیمار می‌تواند دارای عفونت حاد تنفسی فوقانی(علایمی شبیه سرماخوردگی) بدون عارضه )بدون نشانه های شوک، سپسیس، دهیدراتاسیون و تنگی نفس ( باشد.

توجه: سالمندان و بیماران دارای نقص ایمنی ممکن است با علائم غیراختصاصی و غیرمعمول مراجعه نمایند.

پنومونی خفیف:

  • بالغین مبتلا به پنومونی که نشانه های پنومونی شدید را ندارد.
  • کودک مبتلا به پنومونی غیرشدید که دارای سرفه یا دشواری در تنفس به همراه تنفس سریع باشد.
    )بدون نشانه های پنومونی شدید(

پنومونی شدید:

  • جوانان و بالغین: تب یا نشانه های بالینی مطرح کننده عفونت تنفسی، به همراه یکی از نشانه‌های سرعت تنفس بیشتر از 30 بار در دقیقه، دیسترس تنفسی شدید، یا SpO2 کمتر از 90درصد در هوای اتاق.
  • کودک دارای سرفه یا دشواری تنفس به همراه یکی از علایم: کبودی (سیانوز مرکزی یا SpO2 کمتر
    از 90 درصد)،
    دیسترس شدید تنفسی)نفس نفس زدن یا تورفتگی شدید قفسه صدری هنگام تنفسی(، نشانه‌های دال بر پنومونی به همراه علائم خطر عمومی مانند ناتوانی در شیر خوردن یا نوشیدن، بی حالی شدید یا کاهش سطح هوشیاری یا تشنج.

- در پنومونی شدید ممکن است تنفس سریع وجود داشته باشد.

-تشخیص پنومونی شدید از طریق معاینه بالینی است و انجام رادیولوژی جهت رد کردن عوارض کمک کننده است.

¯تنفس سریع  }زیر 2ماه )بیشتر از 60 تنفس در دقیقه(، 2ماه تا 11 ماه )بیشتر از 50 تنفس دردقیقه(، یک سالگی تا 5 سالگی )بیشتر از 40 تنفس در دقیقه) } می باشد.

سندرم نارسای حاد تنفسی ( ARDS ):

به شروع جدید یا بدتر شدن  نشانه های تنفسی مزمن در عرض  یک  هفته  از  شروع  اولین  علائم  بیماری  اطلاق

می شود. در تصویر برداری )رادیوگرافی، سی تی اسکن، اولتراسوند قفسه صدری( اغلب کدورت دوطرفه دیده
می شود،
که توسط افیوژن، کلاپس ریوی یا لوبار، یا ندول های ریوی بطور کامل قابل توجیه نیست.

     در این شرایط بیمار درICU  بستری می شود.

درمان کووید19

مانند بسیاری از بیماری های ویروسی، کرونا درمان قطعی نداشته و به آنتی بیوتیک پاسخ نمی‌دهد و مصرف مایعات( مایع درمانی با احتیاط انجام شود زیرا مایع درمانی اگرسیو می تواند در اکسیژناسیون بیمار اختلال ایجاد کند) استراحت کافی و داروی ضد تب و سرفه ، تجویز اکسیژن در صورت نیاز  از جمله توصیه های پزشکان است. همان گونه که ذکر شد درمان شامل شناسایی روش های انتقال، مخازن، درمان سریع ویروس کرونا و قطع زنجیره انتقال در مراحل ابتدایی است. همچنین تاکنون واکسنی برای این بیماری ساخته نشده است؛ بنابر این بهترین توصیه سازمان جهانی بهداشت مراقبت و پیشگیری از ابتلا به اپیدمی ویروس کرونا است.

- در موارد بالینی خفیف تر، تا زمانی که نگرانی در مورد شدت یافتن بیماری وجود نداشته باشد، معمولا ضرورتی بر بستری شدن وجود ندارد.  باید به هر فردی که جهت ادامه درمان به منزل (یا مرکز) فرستاده می شود، توضیح داده شود که در صورت تشدید علایم سریعا به مراکز درمانی مراجعه نماید.

توجه:  هرچند بیماری کووید19 یک بیماری ویروسی است اما در صورتی که ارزیابی ‌ها نشان دهنده فاز سپسیس در بیمار هستند باید هرچه زودتر در عرض یک‌ساعت ابتدایی، آنتی بیوتیک برای بیمار آغاز شود. درمان
آنتی
بیوتیکی بر اساس تشخیص بالیتی اولیه )پنومونی اکتسابی از جامعه، پنومونی اکتسابی در مراکز درمانی، یا سپسیس(، شرایط اپیدمیولوژیک منطقه ای، داده های مطالعات حساسیت آنتی بیوتیکی باکتری های محتمل و دستورالعمل‌های کشوری مرتبط انجام می شود. درمان آنتی بیوتیکی تجربی می‌تواند شامل اوسلتامی ویر
 )در صورتی که شرایط اپیدمیولوژیک نشان دهنده گردش ویروس آنفلوانزا در جامعه باشد، یا سابقه سفر یا برخورد با ویروس آنفلوانزا محتمل باشد) نیز گردد.

¯  برای درمان پنومونی های ویروسی یا ARDS بطور روتین کورتون تجویز نشود )مگر در طرح های تحقیقاتی(  و هرچند شواهد نشان دهنده افزایش شانس مرگ به دنبال کورتون تراپی در این بیماران نیست اما زمان پاکسازی ویروس از بدن را به تاخیر می اندازد  لذا در صورتی که اندیکاسیون قطعی برای تجویز کورتون وجود ندارد نباید تجویز شود.

ج- اصول کنترل عفونت در ارائه خدمات بالینی به بیماران مشکوک به کووید19  ( قابل توجه مسئولین فنی)    

1: اصول مرتبط با بیماران

  • داشتن ظن بالینی بالا (به منظور تشخیص زودهنگام و کنترل عفونت در منبع احتمالی)
  • آموزش کادر درمانی و مراقبتی برای داشتن ظن بالینی بالا؛ تشخیص اولیه به موقع؛
  • قراردادن بیماران مشکوک در فضای امن جدا از سایر مقیمان (اتاق بیمار)
  • گرفتن تاریخچه و شرح حال از قبیل: سابقه سفر(مرخصی) و تماس های اخیر بیمار در دو هفته گذشته
  • آموزش بیماران با استفاده از پوستر ها و علائم هشدار دهنده برای بیماران دارای علامت (نحوه استفاده از ماسک، شستشوی دست و رعایت موازین کنترل عفونت)
  • در صورتی که بیمار مشکوک به کووید19 می تواند ماسک را تحمل نماید، یک عدد ماسک طبی(95N) به بیمار داده شود.
  • دهان و بینی در زمان عطسه و سرفه پوشانده شود)توسط دستمال یا بخش بالایی آستین لباس(

2:  اصول مرتبط با مرکز

  • به کار گیری احتیاطات استاندارد برای همه بیماران :

(احتیاطات استاندارد شامل: بهداشت دست، استفاده از وسایل حفاظت فردی در صورت لزوم {( بر مبنای ارزیابی خطر)، جهت پیشگیری از تماس با ترشحات، مخاط و پوست آسیب دیده بیماران}، بهداشت سطوح و پسماندها، تزریق ایمن، آداب تنفسی، تمیز کردن و ضدعفونی ابزار طبی و بهداشت ملحفه مورد استفاده بیمار می باشد.)

  • به‌ طور روتین و همیشگی، سطوحی که بیمار لمس می نماید باید روزانه تمیز و گندزدایی شود.
  • رعایت موازین بهداشتی در رختشوی خانه ها
  • رعایت موازین بهداشتی در تهیه و توزیع غذا (به‌ویژه تماس با گوشت، ظروف مورد استفاده و..... )
  • بیمار در یک اتاق انفرادی با تهویه مناسب بستری شود.
  • زمانی که اتاق انفرادی در دسترس نیست می‌توان بیماران مشکوک به کووید19 را در یک اتاق در کنار هم، با رعایت فاصله تخت ها حداقل یک متر بستری نمود.
  • اتاق های بخش های عمومی که تهویه طبیعی دارند باید هوای اتاق 160 لیتر در هر ثانیه به ازاء هر بیمار تهویه شود.
  • علاوه بر احتیاطات استاندارد، همه افراد اعم از اعضای خانواده، ملاقات کنندگان با بیمار و کادر بهداشتی درمانی مرکز، برای تماس با بیمار مشکوک به کروناویروس جدید باید احتیاطات تماسی و قطره‌ای را رعایت نمایند. (ملاقات تا حد امکان انجام نشود)
  • به‌کار بستن احتیاطات تماسی و قطره ای در تماس با مورد مشکوک به کووید19: برای پیشگیری از تماس مستقیم و غیر مستقیم با ترشحات عفونی باید احتیاطات قطره ای و تماسی رعایت شود به عنوان مثال پرهیز از تماس با ماسک اکسیژن بیمار، در هنگام ورود به اتاق بیماران مشکوک به کووید19 باید از ماسک، دستکش، عینک و گان استفاده نمود. در صورت امکان از وسایل معاینه و طبی یکبار مصرف و انحصاری برای بیمار استفاده شود و در صورتی که ضرورت شود که وسیله مورد نظر برای سایر بیماران نیز استفاده شود باید تمیز و ضد عفونی شود. کادر درمان باید از لمس چشم و بینی و دهان با دست آلوده به ویژه با دستکش آلوده خودداری نمایند. از آلوده نمودن سطوحی که در تماس مستقیم با بیمار نیستند مانند کلید برق، دستگیره اتاق و ... خودداری شود.
  • اگر امکان دارد کادر درمانی که از بیمار کووید19 مراقبت می نمایند، از مراقبت سایر بیماران معاف شوند تا از انتقال عفونت از بیمار مشکوک به سایر بیماران )در صورت خطای احتمالی ناخواسته در کنترل عفونت( جلوگیری شود.
  • از محافظ چشم و صورت استفاده شود )عینک، محافظ صورت و  از گان آستین بلند غیراستریل تمیز و ضدآب استفاده شود )ضرورتی بر استریل بودن گان نیست و تمیز بودن کفایت می نماید(.
  • حتما از دستکش استفاده شود.
  • وسایلی که برای بیمار استفاده می شود )دستگاه فشار خون) انحصاری برای خود بیمار باشد. در صورتی که لازم است وسیله ای برای بیماران دیگر نیز استفاده شود، باید تمیز و ضدعفونی )الکل اتیل 70 درصد( شود در صورت احتمال آلودگی دست ها، از لمس چشم، بینی و دهان خودداری شود.
  • بیمار نباید از اتاق بستری خارج شود، مگر ضرورت بالینی داشته باشد بیمار قبل از خروج از اتاق باید از ماسک طبی استفاده نماید
  • برای جابجایی‌های ضروری بالینی تشخیصی، باید با واحد مقصد هماهنگ نمود تا آمادگی های لازم را فراهم نمایند. زمان و مسیر خروج بیمار تا مقصد باید به گونه‌ای هماهنگ شود تا خطری برای سایر بیماران، کادر مرکز/بیمارستان ایجاد نشود.
  • ضمن ثبت اسامی افرادی که به اتاق بستری بیمار مشکوک به کووید19 وارد می شوند، باید تلاش کرد تعداد ملاقات‌کنندگان و کارکنانی که وارد اتاق می شوند به حداقل ممکن تقلیل یابد.
  • در صورت نیاز از ماسک N95 مورد تایید با سایز مناسب صورت خود استفاده نمایند و حتما بعد از پوشیدن ماسک از عدم نشت هوا با انجام مانور fit test )یا seal-check ( مطمئن شوند. ریش‌های بلند به‌دلیل ممانعت در fit شدن ماسک، می تواند کارایی ماسک را کاهش دهد.
  • اتاق بیمار دارای تهویه کافی باشد یعنی  )به عنوان مثال تهویه طبیعی با 160 لیتر در ثانیه به ازاء هر بیمار یا فشار منفی با  تعویض هوای اتاق حداقل 12 بار در ساعت(  و جهت جریان هوا باید به بیرون باشد.
  • تا چه زمانی رعایت احتیاطات تماسی و قطره ای برای بیمار مشکوک به کووید19 ضروری است؟
  • احتیاطات استاندارد در تمام زمان ها باید رعایت شود. احتیاطات اضافه بر آن )تماسی و قطره ای(  تا زمانی که بیمار بدون علامت نشده است باید ادامه یابد.  اطلاعات بیشتر در مورد راه های انتقال بیماری باید در
    هفته
    ها و ماه های آینده به دست برسد تا بتوان در مورد طول دوره احتیاطات اضافه با دقت بیشتری نظر داد.

چ- سایر اقدامات بهداشتی لازم ­الاجرا برای مراکز تجمعی  

  • تهیه راهنماهای آموزشی نظیر پوستر و بنر و نصب آن در معرض دید پرسنل، مقیمان و مراجعین (پوستر های شستشوی دست را در محل های مختلف و در معرض دید کارکنان نصب کرده و بر شستشوی دست نظارت شود)
  • آموزش استفاده از دستمال کاغذی در هنگام سرفه و عطسه و قرار دادن آن در کیسه پلاستکی درون سطل زباله ( در صورت نداشتن دستمال پوشاندن دهان و بینی با دست ؛ قسمت بالای دست یا در صورت پوشش با دست شستشوی سریع دست ها )
  • آموزش شستشوی مکرر دست‌ها در طول روز با آب و صابون: در این موارد حتما دست‌ها به مدت 30 الی 40 ثانیه
  • با آب روان و صابون شستشو شوند:
  • بعد از سرفه یا عطسه
  • هنگام مراقبت از بیمار
  • قبل، درحین و بعد از تهیه غذا
  • قبل از غذا خوردن
  • بعد از استفاده از سرویس بهداشتی
  • هنگامی که دست‌ها به وضوح آلوده هستند.
  • بعد از تماس با حیوانات یا مدفوع یا سایر پسماندهای آنها
  • مهیا نمودن شرایط خواب و استراحت کافی و در اختیار قرار دادن مایعات و مواد غذایی مناسب در صورت ابتلا، ممنوع نمودن استفاده مشترک از ظروف غذا، لیوان، قاشق و چنگال، حوله...
  • پرسنل و مراقبین مراکز و داوطلبین در صورت شک به ابتلاء به کرونا بایستی به مدت دو هفته (یا دو نمونه منفی آزمایشگاهی) از ارائه خدمات مراقبتی معاف شده و برای احتیاط از تماس نزدیک با افراد خودداری نمایند.
  • در صورت وجود علایم در مراقبین در منزل (یا کادر مراکز ارائه خدمات توانبخشی در منزل ) از اعزام این افراد به منزل توانخواه خودداری گردد.
  • شستشوی سطوح در مراکز با محلول‏های ضدعفونی کننده پایه الکلی حداقل یک بار در هر شیفت کاری
  • الزام به استفاده از سطل زباله درب‏دار و دارای کیسه پلاستیکی
  • الزام به استفاده از محلول‏های ضدعفونی و شستشو توسط کارکنان
  • استفاده از دستمال کاغذی به جای حوله در اتاق بیمار، انتظار و سرویس‏های بهداشتی
  • تعویض و شستشوی ملحفه، روبالشی، روانداز روزانه
  • استفاده بیشتر از مواد غذایی دارای ویتامین C در رژیم غذایی مانند مرکبات
  • در بخش‏های پیراپزشکی بایستی از پدهای یکبار مصرف استفاده نمود. پذیرش بیماران به بعد از بهبودی موکول شود.
  • شستشوی ( یا ضد عفونی) روزانه وسایل بازی (و توانبخشی) پس از هر بار استفاده
  • از پخت کامل مواد غذایی به خصوص گوشت مطمئن شوید.
  • در صورت در دسترس نبودن ماسک به تعداد کافی می‌توان از دستمال ضخیم یا ماسک‌های چند بار مصرف پارچه‏ای که به صور کامل جلو بینی و دهان را می‏پوشاند، استفاده کرد. این ماسک‏ها نیز در صورت خیس شدن بایستی تعویض شده و با آب و صابون شسته شوند.
  • پنجره‏ها بایستی باز(نیمه باز) گذاشته شود تا با جریان هوا از یک طرف به طرف دیگر، تهویه مناسب برقرار شود. (مدل چادر صحرایی)
  • برای حفظ سلامتی کارکنان بایستی محل خدمت مراقبین مراکز نگهداری، مربیان و کارکنان مهدهای کودک و کلیه افراد شاغل در مراکز نگهداری که باردار یا جزء افراد پرخطر هستند تغییر یابد.
  • تمامی داوطلبین خدمات رایگان در مراکز، ضروری است گواهی سلامت ارائه نموده و مشمول تمامی بندهای این دستورالعمل می­باشد.
  • ممکن است بتوان درصد زیادی از بیماران مبتلا به کرونا را با ارائه دستورات ساده بهداشتی از قبیل استراحت، مصرف مایعات گرم فراوان و استفاده از داروهایی مثل استامینوفن درمان نمود.

ح- پذیرش خدمت گیرندگان جدید یا خدمت گیرندگان از مرخصی برگشته

  • هر خدمت گیرنده جهت ورود به مرکز (پذیرش اولیه یا خدمت گیرنده که از مرخصی برگشته) در صورت نداشتن هرگونه علامت کووید19 به مدت دو هفته در اتاق انتظار به منظور قرنطینه اقامت می‏یابد و در صورتی که در این مدت هیچگونه علامتی دال بر وجود کرونا نداشته باشد می‏تواند وارد مرکز شود.
  • در صورتی که در مدت این دو هفته هرگونه علائمی دال بر وجود بیماری کووید19 تأیید شود خدمت گیرنده بایستی ترخیص شود و یا پذیرش وی به تعویق افتد.
  • در هنگام پذیرش خدمت گیرنده در صورتی که یکی از علائم دال بر وجود بیماری کووید19 موجود باشد، پذیرش وی به تعویق می‏افتد و باید پس از گذراندن 14 روز و ارائه گواهی سلامت به مرکز مراجعت نماید.
  • اتاق انتظار باید دارای ورودی مجزا و کاملا جدا از بخش­ها و اتاق­های اقامت سایر مقیمان باشد.
  • در مراکز روزانه ، سرپناه شبانه و مراکز گذری کاهش آسیب و مراکز سیار می‏بایست خدمت گیرنده در بدو ورود از نظر علایم کووید19 بررسی شده و در صورت وجود علایم کلیدی از پذیرش آنان در مرکز خودداری و جهت پیگیری به مراکز بهداشتی درمانی ارجاع شود.
  • در صورت بروز علایم کلیدی در ساعات حضور خدمت گیرنده در مرکز روزانه، باید پس از انتقال به اتاق بیمار با خانواده جهت تحویل به ایشان و ارجاع به مراکز درمانی هماهنگی لازم صورت گیرد.

خ- مدیریت و اعمال تدابیر لازم در خصوص ملاقات کنندگان

  • در خصوص رعایت نکات بهداشتی و منع ملاقات در صورت وجود علائم بیماری، بایستی به ملاقات‏کنندگان اطلاع‏رسانی لازم صورت پذیرد.
  • افراد ملاقات کننده نباید هیچگونه علائمی دال بر وجود بیماری کرونا داشته باشند.
  • بایستی در طول دوره همه‏گیری مقیمان در اتاق ملاقات یا انتظار ملاقات گردند (در موارد بسیار ضروری).

د- اقدامات لازم در صورت بروز علائم در افراد :

  • در هر مرکز شبانه‏روزی نگهداری بایستی یک اتاق بیمار (Sick room) با امکان تهویه مناسب (با مکانیسم چادر صحرایی) جهت جداسازی بیماران مشکوک آماده گردد. این اتاق باید دارای حداقل یک تخت با پنجره‏های نیمه باز و دارای تهویه باشد. جریان هوا باید به سمت بیرون از ساختمان و به سوی فضای آزاد برقرار گردد به نحوی که احتمال ابتلای پرسنل به بیماری به حداقل برسد. این اتاق نباید در مجاورت قسمتهای حساس مرکز از قبیل سالن غذاخوری باشد و باید به صورت مکرر با مواد ضد عفونی کننده تمیز شود. در صورت نیاز به تخت اضافی باید فاصله یک متر رعایت شود.
  • در صورت بروز علائم، فرد مشکوک به اتاق بیمار منتقل می‏شود. اگر خدمت گیرنده ساکن در مراکز شبانه‏روزی دارای خانواده نباشد یا به هر دلیلی نتوان وی را به خانواده‏اش تحویل داد ، تا مدت تعیین شده توسط پزشک در اتاق بیمار اقامت خواهد داشت و ورود وی به مکان‏های عمومی مرکز ممنوع است.
  • در صورتیکه فرد مشکوک دارای خانواده باشد فورا  برای پیگیری روند بهبودی به خانواده تحویل داده خواهد شد. وی می‏تواند پس از پایان علائم بیماری (با نظر پزشک مرکز) مجددا پذیرش  شود.
  • در صورتی که بیماری وخیم‏تر شد یا علائم شدید بروز کرد بیمار با تشخیص پزشک مرکز به یک مرکز درمانی مجهز جهت درمان یا بستری معرفی می‏گردد. (اسامی مراکز مربوطه و آدرس و شماره تلفن‏ها قبلا مشخص شده و در اختیار پرسنل  قرار گرفته است.
  • مسئولین مراکز به محض برخورد با موارد مشکوک با ظن بالا و افراد مبتلا به بیماری ، مراتب را در اسرع وقت بهزیستی استان جهت ارائه گزارش به دانشگاه های علوم پزشکی اعلام نمایند.
  • بایستی به سرعت مذاکرات اولیه فی ما بین سازمان بهزیستی استان و دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی در خصوص ارجاع موارد شدید جهت بستری و درمان انجام شود به طوری که هر مرکز نگهداری سازمان قبل از شروع همه‏گیری با مرکز درمانی مشخص جهت پذیرش بیماران احتمالی هماهنگی لازم را انجام داده باشد.

ذ- اقدامات لازم الاجرا در مهدهای کودک

  • آگاهی کارکنان مهدهای کودک و والدین و کودکان در خصوص بیماری کووید19 به نحو مقتضی و موثر (شرکت در دوره های آموزشی که از طرف بهزیستی یا مرکز بهداشت برگزار می شود).
  • والدین کودکان آموزش لازم را دریافت نمایند تا نسبت به تحویل کودکان بیمار به مهد کودک خودداری و پس از رفع مشکل کودک با داشتن گواهی سلامت از سوی پزشک، برای پذیرش کودک اقدام شود.
  • آموزش بهداشت فردی به کودکان توسط مربیان مهدکودک
  • نظارت کافی مدیران و مربیان مهدکودک بر نظافت عمومی فردی و نیز بر کار طبخ غذا و سرو آن
  • تاکید بر استفاده از صابون مایع در دستشویی‏ها
  • در هر شیفت کاری محل‏های قابل شستشو بایستی یک بار با آب و مواد شوینده شستشو داده شوند.
  • کلیه کودکان بایستی دارای وسایل شخصی جداگانه باشند. (ظرف غذا، لیوان، قاشق، چنگال و ...)
  • کلیه اسباب‏بازی‏های پارچه‏ای یا پشمی جمع‏آوری و از اسباب‏بازی‏های پلاستیکی قابل شستشو استفاده گردد. کلیه اسباب‏بازی‏های پلاستیکی روزانه شستشو شود.
  • کودکان و مربیان پس از بازگشت از محوطه یا اتاق بازی و نیز قبل از سرو هرگونه مواد غذایی دستان خود را با آب و صابون بشویند.
  • کودکان دارای علائم بیماری نباید پذیرش شوند.
  • اگر پس از پذیرش متوجه علائم بیماری در کودک شدید بلافاصله ضمن جداسازی کودک، با والدین جهت ترخیص وی هماهنگی به عمل آید. کودک پس از پایان علائم بیماری با ارائه گواهی سلامت پزشکی می‏تواند پذیرش گردد.
  • در صورت وجود تب تا حضور والدین، استامینوفن به کودک داده شود. دادن آسپیرین به کودک ممنوع است. از دادن دیگر داروها از جمله داروهای سرماخوردگی قبل از تجویز پزشک خودداری گردد.
  • تهویه هوا در مهدهای کودک باید به گونه‏ای باشد که ضمن حفظ درجه حرارت مطلوب، هوا در محیط در گردش و تبادل باشد.
  • باید کلیه کارکنان مهدکودک در صورت ابتلا به کووید19 با ارائه دستور پزشکی از اشتغال به کار معاف گردند.

ر- نکاتی در خصوص مراکز تجمعی  دفتر پیشگیری و امور اعتیاد

  • مراکز گذری (DIC): در این مراکز علاوه بر رعایت اصول کلی بهداشتی، کلیه مراجعین هنگام ورود به مرکز باید از نظر وجود علایم غربال شوند . افرادیکه دارای علایم بیماری می‏باشند نباید در مراکز توقف داشته و تنها می‏توانند خدمات را بصورت سرپایی دریافت نمایند و افرادی که به وی خدمات ارائه می‏دهند احتیاطات لازم را از نظر فاصله و شستشوی دستها رعایت نمایند. افراد مشکوک به بیماری برای ادامه درمان به مراکز درمانی ارجاع شوند.
  • تیم‏های سیاری( outreach ) و مراکز سیار  mobile center )) : بایستی هنگام خدمات‏رسانی به افراد اصول کلی بهداشتی را رعایت نموده و با مشاهده موارد دارای علایم به آنها آموزش‏های لازم ارائه و آنها را به مراکز درمانی ارجاع دهند.
  • مراکز سرپناه شبانه (Shelter): در این مراکز نیز علاوه بر رعایت اصول کلی بهداشتی بایستی اتاق مجزا جهت افرادی که دارای علامت هستند در نظر گرفته شود و از تماس افراد دارای علایم با سایر مراجعین خودداری گردد و افراد مشکوک به بیماری برای ادامه درمان به مراکز درمانی ارجاع شوند.
  • مراکز اقامتی میان مدت: هنگام پذیرش، افراد بایستی از نظر وجود علایم کووید19 مورد معاینه و غربالگری قرار گیرند و در صورت داشتن علایم تا بهبودی کامل از پذیرش آنها در مرکز خودداری شود. در این مراکز نیز علاوه بر رعایت اصول کلی بهداشتی، بهتر است افراد دارای علایم در صورت داشتن خانه تا زمان بهبودی ترخیص گردند، در غیر این صورت بایستی اتاق مجزا برای افراد دارای علایم وجود داشته باشد و از تماس افراد تا زمان بهبودی با سایر خدمت گیرنده و افراد سالم خودداری شود و در صورت وجود علایم شدید به مراکز درمانی مربوطه ارجاع گردد.
  • مراکز اقامتی بلند مدت (TC): در این مراکز نیز علاوه بر رعایت اصول کلی بهداشتی، بایستی هنگام پذیرش افراد از نظر علایم مورد معاینه و غربال قرار گرفته و در صورت داشتن علایم تا بهبودی کامل از پذیرش آنها در مرکز خودداری شود. از طرفی با توجه به دوره طولانی‏تر حضور افراد، در صورتی که فردی دارای علایم باشد با توجه به وضعیت بیمار می‏توان در طول دوره بیماری او را موقتا ترخیص و یا در اتاق جداگانه بستری نمود و در صورت وجود علایم شدید به مراکز بهداشتی - درمانی ارجاع شود.
  • مراکز ماده 16 نیز هنگام پذیرش، افراد بایستی از نظر وجود علایم کووید19 مورد معاینه و غربالگری قرار گیرند و در صورت داشتن علایم تا بهبودی کامل از پذیرش آنها در مرکز خودداری شود. بهتر است افراد دارای علایم در صورت داشتن خانه تا زمان بهبودی ترخیص گردند، در غیر این صورت بایستی اتاق مجزا برای افراد دارای علایم وجود داشته باشد و از تماس افراد تا زمان بهبودی با سایر خدمت گیرنده و افراد سالم خودداری شود و در صورت وجود علایم شدید به مراکز درمانی مربوطه ارجاع گردد.
  • مراکز اقامتی کوتاه مدت (مراکز بستری): در این مراکز نیز علاوه بر رعایت اصول کلی بهداشتی، هنگام پذیرش معاینه و غربالگری انجام و در صورت وجود علایم، پذیرش به بعد از بهبودی موکول شود. و افراد برای پیگیری درمان به مراکز درمانی ارجاع شوند.
  • کلیه مسئولین و پرسنل مراکز و نیز افراد تیم‏های امدادرسان سیار و موبایل سنتر بایستی در دوره‏های آموزشی که به منظور پیشگیری و کنترل کووید19 برگزار می‏شود، شرکت نمایند.

 

 

 

 

 

با آرزوی سلامتی برای همکاران، کارکنان مراکز تجمعی و خدمت گیرندگان